İşğal etilgen Bağçasaraynıñ Hansaray toprağında bu sene devamındaki qanunsız arheologik qazma işleri sırasında tahminen 500 eşya tapıldı. İşğalli muzey hadimleri bu kolleksiyanı, saraydan soñki senelerde tapılğan kolleksiyalarnıñ episinden «eñ zengin ve eñ çeşitli» olaraq tanıdılar. Tapılğan eşyalar arasında — kapikler, Osmanlı tütün üleleri, baqır qadın bezekleri ve Türkiyeniñ Kütahya şeerinden kelgen resimli keramikanıñ parçaları bar.
Umumen, işğalli akimiyetniñ malümatına köre, bir qaç senelik qazma işleri devamında saray toprağınıñ 2463 kvadrat metrden ziyade qısmı tekşerildi. Qazmalar, işğalli akimiyet 2017 senesi başlatqan Hansaraynıñ sözde restavratsiyası çerçivesinde yapıla.
İşğalli media ForPost bu aqqında yaza.
«Fondlarnıñ hızmetçileriniñ bu küz qabul etkenleri tapıntılar toplamı (tahminen 500 eşya) — Hansarayda tapılğanlarnıñ endi üçüncisidir ve bugüngi künge qadar eñ zengin ve eñ çeşitlidir», — dep iddia ete «BİKAMBağçasaray tarihiy-medeniy arheologik müzey-qoruğı fondlarınıñ bölügi başı» Safiye Abduramanova.
Onıñ sözlerine köre, hususiy meraq doğurğanlar — kapikler kolleksiyası, Osmanlı tütün üleleri toplamı, baqır qadın bezekleri ve Türkiyeniñ Kütahyazemaneviy Türkiyeniñ eñ qadimiy şeerlerinden biridir şeerinden kelgen resimli keramikanıñ parçalarıdır.
«Belki, bular er zaman tam predmetler degil, amma bizim içün olarnıñ episi hususiy meraq doğura. Çünki olarnıñ episi Hansaray toprağında tapıldı, yani şübesiz olaraq anda yaşağan insanlarnen bağlı edi», — dep añlattı işğalli «Qırımtatarlarnıñ tarihı ve medeniyeti muzeyi»niñ bölüginiñ «başı» Meryem Seitumerova.
İşğalcilerniñ malümatına köre, Hansaray toprağında bir qaç senelik qazma işleri devamında arheologlar 2463,27 kvadrat metrni qanunsız şekilde tekşerdiler.
Hatırlatamız ki, Hansaraynıñ sözde «restavratsiyası» 2017 senesi başlandı, 2025 senesiniñ soñunda ise işğalciler qanunsız işlerni daa eki senege uzattılar.
QRMniñ uquq qorçalayıcıları evel tenbiyelegen ediler ki, işğal etilgen Bağçasaraydaki Hansaraynıñ bu «restavratsiyası», kerçekten onıñ yoq etilmesine alıp kele. Olarnıñ malümatına köre, işler qattı bozmalarnen yapıla, bu ise endi inşalarnıñ şekilsizleşmesiniñ sebebi oldı, ruslar qazma işleri sırasında tapılğan artefaktlarnı ise işğal etilgen yarımadadan alıp keteler.
Uquq qorçalayıcılar aytalar, işğalli akimiyet restavratsiya normalarını ve tehnologiyalarını qattı şekilde boza.
«Bu endi kompleksniñ binalarına ciddiy şekilde zarar ketirdi, şu cümleden, vaqtınca tayaqlarnen tayamağa mecbur olğan inşaalarnıñ şekilsizleşmesiniñ sebebi oldı. Bundan ğayrı, işğalciler saray toprağında qanunsız arheologik qazmalarnı devam eteler. Evelki malümatlarğa köre, bu işler sırasında onlarca, belki de yüzlernen biñ artefakt tapıldı. Şunıñ ile beraber, bu tapıntılar layıqsız şaraitlerde saqlanıla, olarnıñ büyük qısmı ise yarımada topraqından, şu cümleden tışqı memleketlerge, çıqarıla, anda sergilerde qullanıla», — dep tenbiyeley QRM.
Evel Suspilne Qırım añlatqan edi ki, Rusiye arheologları, işğal etilgen Bağçasaraydaki Hansaraynıñ Fars bağçasında, ihtimal XVII-XVIII asırlarğa ait büyük bir amamnıñ qalıntılarınıñ tapılğanını bildirdiler. Qanunsız qazma işleri sırasında işğalciler yaraştırıcı qaba sılavı, mermer taban ve keramik suv boru parçalarını, etraftaki çoq qurulışnı taptılar. Bundan ğayrı, olar numizmatik material ve keramik savutlarnıñ qalıntılarını, em de milliy urba kiygen bir qadınnıñ tasvirinen çin farforınıñ parçasını tapqanlarını bildirdiler.
Saban ayınıñ 19-nda işğalli «Qırım medeniyet nazirliginiñ devlet medeniy miras qorçalav departamentiniñ müdiriniñ muavini» Oleksandr Javoronkov, RİA «Novosti Krım»ğa bildirdi ki, Qırımdaki Hansaraynıñ baş binasınıñ restavratsiyası, olarnıñ esaplarına köre, 2027 senesi tamamlanmaq kerek.
«İşler faal şekilde alıp barıla, amma, bu sene tamamlamaycaqlarını tüşünem. Belki, bağçalarnı ve park qurulışlarını abadanlaştırmağa yetişirler. Amma er alda baş bina ve umumen bütün kompleks 2027 senesi tamamlanacaq», — dep añlattı o.
Hansaray, XVI asırğa ait yekâne bir abide ve bugünki künge qadar saqlanğan qırımtatar saray mimarlığınıñ dünyadaki tek örnegidir, em de UNESKOTeşkilât 194 devlet-azasını birleştirip, medeniy mirasnı qorçalamağa, tasil ve ilim inkişaf ettirmege ve söz serbestligine yardım etenıñ Dünya mirası cedveline kirsetilgen bir obyekttir.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
Bizni Google Haberlerinde oqumaq içün Suspilne Qırımnı saylanğan mevzularda saylañız
