Oraq ayınıñ 23-nde UNESCOnıñ Dünya mirası komiteti 48-inci sessiyasında Hersonesniñ Tavriya qadimiy şeeri ve onıñ çorını Telükede olğan Dünya mirası obyektleriniñ cedveline kirsetti. Bu halqara toplulıq tarafından işğal etilgen ve nezaret missiyalarınıñ irişimi yasaq etilgen obyektke qarşı qabul etilgen ilk qarardır. Bu yañı halqara nezaret mehanizmini meydanğa ketire ve abideniñ Rusiye tarafından yoq etilmesine diqqatnı celp ete.
Bu qararnıñ emiyeti aqqında oraq ayınıñ 25-nde «Cemiyet»niñ canlı efirinde Ukrayina Arheologiya institutınıñ baş ilmiy hadimi, tarihiy ilimler namzeti, «Qırım platforması» ağınıñ eksperti Evelina Kravçenko tarif etti.
Menimce, biz bu qararnı amelge keçirmege yardım etkenini añlaycaqmız. Çünki işğal etilgen topraqlarda, nezaret missiyasınıñ canlı kirişi olmağan yerlerde, telüke altında olğan abideler cedveline kirsetilüviniñ bir de bir precedenti olmadı. Bu ilk sefer. Birinciden, bizge berilecek malümat, Hersones ve anda olıp keçken vaqialar aqqında quvetli halqara rezonans, Rusiye Federatsiyasınıñ qullanuvı ve barbarlıq ile yoq etüvinen bağlı areketleriniñ qanunsızlığını halqara abide qoruyıcı toplulıq tarafından tanılmasıdır. Ve bundan soñra bu abidelerniñ idare etüv usulları olacaq, tek tehnik, nezaret etüvnen bağlı şeyler. Bu nasıl çalışacaq - biz bir yıldan soñ körermiz, çünki bu, UNESCO içün de dahil, tamam yañı bir variant«, — o dedi.
Şimdi abide territoriyasında Rusiye kilsesiniñ manastırınıñ qurucılığı devam ete.
Olar abideniñ landşaftını deñiştireler, onı «tezelüv» dep adlandıralar, anda sıcaq ağları, gaz, internet, elektrik, qoruv, bütün zemaneviy kommunikatsiyalar, er şey yerge qoyula, Hersones şeerçiginiñ merkeziy qısmında, XIX asırdan berli saqlanıp qalğan yerde. O yerde, alâ daa saqlanıp qalğan kompleksler ve qatlamlar bar, şimdi ise, arheologiyanıñ eñ büyük bozucılarından biri olğan bu müendislik kommunikatsiyasını qaza ve sıqıştıralar. Bu er şey Rusiye Ortodoks Kilisesiniñ Aziz Vladimir erkekler monastırınıñ çalışması içün yapıla, — Kravçenko dedi.
UNESCO Qırımnıñ diger medeniy miras obyektleriniñ qoruvını temin etmege çağırdı: Bağçasaraydaki Han sarayı, Qırım Gotiya mağara şeerleri, Qırım astrofizik observatoriyası ve Sudaq qalesi.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
