Farqlı memleketlerden kelgen balalar, Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenkine ve halqara sanktsiyalarına baqmadan, işğal etilgen Qırımda "Artek" lagerini ziyaret etmege devam eteler. Jurnalistler ve uquq qoruyıcılar, propaganda programması alâmetleri olğan "halqara deñişmelerde" Avropa gençleriniñ iştirak etkenini qayd eteler.
Suspilne Qırımnıñ malümatına köre, böyle seyaatlarnı teşkil etmek içün grantlar, cemaat teşkilâtları ve "Rusiye evleri" ağı qullanıla bile, işğalden soñ ise lagerniñ özü gençler arasında Rusiye ikâyelerini tarqatmaq içün qullanıla.
2024 senesi çiçek ayında "Helsingin Sanomat" gazetasınıñ jurnalistleri, Finlândiyadaki kâr amacı olmağan teşkilâtlardan biri Helsinki şeer şurasından grantlar alğanını bildirdi — 40 biñden ziyade yevro — ve, olarnıñ malümatına köre, şu cümleden, işğal etilgen Qırımda "Artek" lagerine balalar içün seyaatlarnı teşkil etkenini bildirdi. Onıñ tesisçisi Viktoriya Taganova Estoniya — Ukrayinada "Barışuvcı" bazasına kirsetilgen.
"Bu teşkilâtnıñ böyle bir leyha teşkil etmege istegenini yazmağanını añladıq — balalarnı "Artek"ke ketirmek içün topladıq. Yani, olar bunı ifade etmediler. Olarğa kâr maqsadı olmağan teşkilâtnıñ hadimlerine aylıq tölemege yardım kösterildi. Eminim ki, Helsinki böyle leyhağa para bermez edi, çünki bu memleketlerniñ Ukrayinağa qol tutuvı kesindir", — dep Ukrayina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Olga Kurışko qayd etti.
Tahqiqatnıñ derc etilmesinden soñ, Helsinki şeer başı Daniyel Sazonov vaziyetni çirkin dep adladı. Amma, "Yle" fin teleradiokompaniyasınıñ jurnalisti Tamara Danılovanıñ aytqanına köre, bu kibi adiseler yalıñız degil.
"2024 senesi bizge belli oldı ki, Finlândiyadan altı bala işğal etilgen Qırımnı "Artek" lageriniñ halqara deñişüvinde ziyaret etti. Olarnen beraber Avropanıñ diger memleketlerinden, şu cümleden Almaniya ve Frenkistandan balalar bar edi. Ziyaretniñ faaliyetini Rusiye ilim ve medeniyet merkezi idare etkenini, ya da bir çoq memlekette "Rusiye evi" dep adlandırılğanını bile edik, — o dedi.
Uquq qoruyıcılarnıñ qayd etkenine köre, Qırım işğalinden soñ "Artek" öz rolüni deñiştirdi. Er yıl bütün dünyadan balalar anda raatlanmaq, tasil almaq ve medeniy deñişim içün kele ediler. Şimdi Artek ideologik tesir içün meydançıq oldı.
"Menim zamanımda da Artekniñ antı bar edi, ve biz "Artekni" hatırlamağa, biri-birimiznen qonuşmağa söz berdik. Bu deñişüvde Arteklerniñ antı, olar öz devletinde Rusiye degerliklerini kösterecek olalar. Ve bu büyük telüke", — dep İnsan aqları regional merkeziniñ adliyecisi Katerina Raşevska qayd etti.
Çiçek ayında "Desinformatsiyağa qarşı küreş merkezi" bildirgenine köre, lagerde UUA etüv kursları başlatıldı. Arbiyleştirüv siyaseti sebebinden bir sıra memleket Rusiye kontrolindeki "Artek"ke qarşı sanktsiyalar kirsetti.
"Avropa Birligi, İsviçre, Büyük Britaniya, AQŞ, Kanada, atta Yaponiya "Artek"ge qarşı sanktsiyalar kirsettiler — "Artek"ge sanktsiyalar kirsetken bütün memleketler balalar arasında bar edi. Menimce, bu propaganda kampaniyasınıñ hususiy bir qısmıdır: ükümetler dost degil, insanlar ise bam-başqa. Olar Rusiye, belki de, öyle bir istilâcı olmağanını añlaylar, çünki öz balalarını, eñ qıymetli balalarını işğal etilgen Qırım yarımadasına yollaylar", — dep Raşevska qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye bücetinden bayağı para ayırıp, onı gençler içün böyle tedbirlerni maliye etmek içün çetelge yollay.
"Rusiye evleri" Rusiye Federatsiyasınıñ elçihaneleri yanında çalışa. Anda Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşları ya da Rusiye Federatsiyasınen bağlı olğan teşkilâtlarnıñ tesisçileri aqqında aytamız. Çoqusı allarda olar çetel memleketlerde medeniy ve eglence tedbirlerini, balalar yarışlarını teşkil eteler. Ve mukâfatlardan biri — "Artek"ke musafirlik", — dep Olga Kurışko añlata.
O şunı da qoştı ki, bu balalarnıñ ana-babaları çoqusı allarda Rusiyeden köçip kelgenler. "Artek"ge barmaq içün balalar, hususan, rus tilinde lager aqqında taqdimnameni azırladılar. Bu yılnıñ mevzusı — "Rusiye qaramanları", dep Raşevska ayta.
"Bir kere ödemek kerek olsa, bir kere daa ödemeysiñ. "Men daa çoq para bererim, ve bala Büyük Britaniyada ingliz tilli lagerge baracaq", dep tüşünesiñiz. Amma başqa bir şey, "Sizniñ balañız halqara yarışta ğalebe qazandı!" dep aytqanda. Ve o, "Artek"ke baracaq. Ve siz tüşünesiñiz: menim balam kerçekten kele. Siziñ duyğularıñıznen oynamağa tırışqanda, toqtalıp, añlamaq kerek: Rusiyeniñ balalarıñız içün para tölemege ne merağı bar? Ucuz peynir — tek fare tuvağında", — o dey.
"Artek"niñ Rusiye yolbaşçılığı, bu sene lagerde 20% ziyade ecnebiy qabul etilecek, dep bildirdi. Avropa Birliginde böyle seyaatlarnı qabul etmeseler de, olarnı yasaq etip olamaylar, dep Kurışko ayta.
"Ukrayinanıñ territoriyasından soravlar olsa, resmiy mevam böyle, amma olarnıñ tesiri olmağan ayrı şahsiy teşebbüsler bar, dep cevap kele. Menimce, Ukrayinanıñ vazifesi — bu teşkilâtlarnıñ faaliyeti tek Ukrayina içün degil de, ilk evelâ bu memleketler içün telüke olğanını köstermektir", — dep o qayd ete.
Şimdilik, Katerina Raşevskayanıñ aytqanına köre, tek Estoniya balalarınıñ bu kibi tedbirlerde iştirakini sıñırlamağa imkân taptı.
"Eger de Estoniya balaları Rusiye Federatsiyası tarafından onıñ toprağında ya da işğal etilgen topraqlarda teşkil etilgen tedbirlerge barsa ve bu tedbirler istilâcı cenkni ya da duşmanlıq tilini teşviq etüv ile bağlı olsa, o zaman qanuniy temsilcilerniñ mesuliyeti ola bile — para cezasından başlap, beş yılğa qadar apis cezasına qadar", — dep o añlata.
"Artek" — işğal etilgen topraqlarda ve Rusiyeniñ özünde çetelden kelgen balalar içün yapılğan yekâne lager degil. Hususan, "Orlönka" ve "Okeaniya"da da halqara deñişmeler yapıla.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
