Vaqtınca işğal etilgen Qırımda Rusiye akimiyeti Telegram ve WhatsApp messencerleriniñ işini qısmen sıñırladı. İşğalciler blok etilgeni aqqında red etkende, qullanıcılar bozuvlar aqqında bildire. Raqam telükesizligi ekspertleri yarımada sakinlerine Rusiyeniñ Max messencerini qullanmamağa ve telükesiz alternativlerge keçmege tevsiye eteler.
Bağlanmaq içün ne yapmaq kerek — Suspilne Qırımı ve Nadiyno. Bizler bloklavnı keçmek, messencerlerge kirişmek ve malümatnı qorçalamaq içün tevsiyeler azırladıq.
"Volna" regional bağ operatorınıñ malümatına köre, Qırımda Telegram ve WhatsApp messengerleriniñ qısmen blok etilmesi qayd etildi. Berilgen malümatqa köre, sıñırlavnı Roskomnadzor yapa.
Rusiye müessisesi resmiy şekilde blok etilüvini inkâr etse de, mütehassıslar bu tam sıñırlavdan evel "repetitsiya" ya da yañlış başlanuv ola bile, dep tüşüne. Bundan da ğayrı, yarımada sakinleri başqa manialarğa rastkele — meselâ, messencerlerde qayd etilmek içün SMS yazmaq yasaq etile.
Aynı zamanda Rusiye qurulışları Rusiye akimiyetiniñ nezareti altında işlep çıqarılğan yañı Max messencerini faal sürette teşviq ete.
Ne telükesi bar, Max?
Max Messenger qullanıcılarnı merkeziy şekilde nezaret etmek içün qurulğan. Bütün beyanatlar, telefonlar ve ilâvedeki areketler Rusiye mahsus hızmetleri tarafından bütünley közetileler.
Nadiyno.org mütehassısları, Max qullanuvından vazgeçmege tevsiye eteler, eñ azından — tek web versiyasını qullanmağa ve hassas mevzularda mektüp yollamamağa tevsiye eteler.
Nasıl bağda olmaq mümkün?
Telegram ve WhatsApp qullanmağa devam etmek içün, mütehassıslar VPN qurmağa tevsiye eteler — misal içün, Psiphon ya da NewNode VPN.
Telegram'nıñ tertibatlarında VPN olmadan da çalışmağa imkân berecek vekâletli sunucını belgilemek mümkün. İstegen qullanıcılar qurulış yardımınen Nadiyno.org telefon hattına muracaat ete bileler.
Bundan da ğayrı, alternativ messencerlerni qullanmağa tevsiye etile — misal olaraq, "Cenzuranı keçüv" funktsiyası olğan Signal. Amma, SMS vastasınen (Telegram, WhatsApp ya da Signal kibi) qayd etilüv blok etile bilecegini köz ögüne almaq müimdir. Böyle alda, qullanıcılar cihaznı deñiştirgende ya da deñiştirgende, kirişni coya bileler.
Telegram artıq e-mailde tasdıqlav kodlarınıñ yollanılmasını teşkere.
Eñ telükesiz olaraq, SMS vastasınen qayd etilmege kerek olmağan messencerler sayıla: Threema, Session ve Simplex.chat.
Yañı talimatlarnı almaq içün müim insanlarnen alâqada bulunmaq tevsiye etile.
Digital telükesizlik aqqında aktual tevsiyeler
- Hesablarıñızğa kirişni toqtatmaq içün küçlü parol ve eki faktorlı autentifikatsiyanı qullanıñız.
- Rusiye yazılımlarından saqlanıñız.
- Daimiy sürette yañartılğan P3 litsenziyasını qullanıñız.
- Mesaj mesajlarıñıznı bir aftadan soñ avtomatik olaraq silmege azırlanıñız.
- Raqamlı telükesizlik mesleatını almaq içün, Nadiyno.org bedava telefon hattına muracaat etiñiz.
Nadiyno.org — Ukrayina vatandaşları içün bedava raqamlı telükesizlik telefonı. Leyha taqımı esaplarnı qorçalamaq, malümatnıñ sızılmasını toqtatmaq, casuslıq, dolandırıcılıq ve diger kiber telükelerge qarşı yardım ete. 2022 senesinden başlap, hızmet 360 000-den ziyade şahsiy muracaatnı baqtı. Nadiyno.org saytında kiber telükesizliknen bağlı 500-den ziyade ameliy tevsiye yazısı bar.
Hatırlatamız, işğal etilgen Qırım sakinleri Telegram messenceriniñ işlevinde bozulğanından şikâyet ete. Bundan ğayrı, ilâcnıñ işinde olğan problemler aqqında bütün Rusiyede haber etile - muracaatlar Moskva, Krasnodar ülkesi ve Sankt-Peterburgda qayd etile.
Bundan ğayrı, Rusiye işğal etilgen Qırımda Telegram ve WhatsApp messencerleriniñ işini qısmen sıñırlağanı aqqında haber etilgen edi. "Volna" regional operatorınıñ malümatına köre, blok etüv Roskomnadzor tarafından yapıla. Müessise bir qaç saatten soñ işğal etilgen Qırımda messencerlerniñ blok etilmesinde iştirak etkenini red etti.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
