Kiyevde urum ve rumeylerniñ 1778 senesi Qırımdan sürgün etilmesi aqqında malümatlar taqdim etildi. Azov yunanları aqqında serginiñ açıluvında "Rusiyeniñ tarihiy cinayetleri" ve olarnıñ XXI asırda işğal etilgen topraqlar boyunca zemaneviy muzakereler ceetinde tekrarlanması meselesi köterildi.
Bu aqta Qırımtatar resurs merkezi haber ete.
1778 senesi Rusiye tarafından urum ve rumeylerniñ sürgün etilmesi tecribesini hatırlamaq müimdir, çünki o, Rusiye bozğan tınçlıq muqavelesi imzalanğan soñ olıp keçti, dep ekspozitsiyanıñ açıluvında hulâsa çıqardı.
"Men o subetler arfesinde diqqat etmek isteyim, olar muzakere olacaq, barışıq olacaq, degende. Bu tek Rusiyeniñ öz hristian qırım ealisini sürgün etüviniñ bir misalidir. Bu (sürgünlik, tarir) ne vaqıt olıp keçti? Küçuk-Kaynarci barışığı imzalanğan soñ, Rusiye bozdı onı! Onıñ içün bugün biz bu meseleni kötergende, bu tek urumlar ve rumeyler içün degil, tek qırımtatarlar, karaimler ve qırımçaqlar içün degil – bu bütün Ukraina içün, dünya tarihşınaslığı içün pek müimdir", – dedi QRM reisi Eskender Bariyev.
Qırım yarımadasınıñ tarihını tekrarlav, onıñ fikirince, Qırımda yaşağan halqlarğa adalet qaytarılması içün müimdir.
"Biz laf eteyatqanda ve urumlarnıñ ve rumeylerniñ meselelerni kötergende, biz, birinci nevbette, Rusiye tarafından qurulğan imperator tarihçılığını yoq etemiz. "Rusiye tınçlığı" mefküresini yoq etemiz. Biz adaletli ve aqiqiy tarihını qaytaramız – Qırımda kerçekten de kim yaşağan edi", – dep qoştı Bariyev.
Açlıq genotsidi milliy müzeyindeki mültimedia sergisinde 360° ekranında tarihiy harita, Azov yunanlarnıñ arhiv fotoresimleri, em de arhiv vesiqalarından alınmalar bar. Sergini 2025 senesi ilk küz aynıñ 28-ne qadar ziyaret etmek mümkün.
"Azov yunanları: menlik yolları" sergisi açıluvında tarihçılar ve cemaat vekillerinen urumlar ve rumeylerniñ evden çıqarılmaları etrafındaki mustaqillik efsaneleri aqqında, Azov yunanlarnıñ medeniy ve til mirasını em de XVIII ve XXI asırlar arasındaki muvazlar aqqında açıq muzakeresi keçirildi.
1778 senesi arman aynıñ 8-den Rusiye imperatorlığı, urum ve rumeylerni Qırımdan Azovğa qadar mecburiy sürgünligini başladı. Bütün halq, evlerini, adetteki yaşayış tarzını ve medeniy mirasınıñ bir qısmını coyıp, tuvğan toprağını terk etmege mecbur oldı.
Telegram, WhatsApp, Facebook ve YouTube-ta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
