Bir vaqıtları Qırım bağları Çonğar köpründen Simferopolğa (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adke) qadar uzana edi. 1950 seneleriniñ başında Ukrayina cenkten zarar körgen bu saanı ğayrıdan canlandırdı. Soñra kene de ücüm aldı — Ğorbaçovnıñ içkinen küreş kampaniyası, 2014 senesinden başlap ise — işğal.
Cenkten soñ saanıñ ğayrıdan tiklenüvi, Ğorbaçov vaqtında onıñ tüşmesi ve Rusiyeniñ Qırım işğali şaraitinde ğayıpları aqqında ilk bağlarnı şahsen oturtqan agroekolog Petro Volvaç tarif etti.
1950 seneleri Qırım "umumiy bağ"ğa çevirile edi. Ekinci Cian cenkinden soñ, yarımadada 5 biñ gektarlıq tarla qalğan soñ, saanıñ ğayrıdan canlanuvı başlandı. ŞBKFŞuralar Birliginiñ Kommunizam fırqasınıñ Merkeziy Eyyetiniñ birinci kâtibi Mıkıta Hruşçovnıñ teşebbüsinen bağcılıq sanayı miqyasında açıldı.
"Hruşçov doğru aytqan edi, Qırımnı ukrayinlerge bermek kerek, çünki olar bağça ve bağnı seveler", — dep Volvaç ayttı.
O vaqıt, Qırım köy hocalığı institutınıñ talebesi olğanda, Petro Volvaç bu bağlarnıñ açılmasında iştirak etken edi.
"Studentler institutlarda degil de, laboratoriyalarda degil de, bağlarda çalışqan ediler", — dep hatırladı o.
Petro Volvaçnıñ aytqanına köre, cenkten soñ Qırımda tek 5 biñ gektar bağlar qaldı — 1941 senesine nisbeten eki qat az. Yañıdan canlandırıluv 1950-nci seneleri fırqa reberliginiñ teşebbüsinen başlandı.
Alimniñ qayd etkenine köre, "bağlar Çonğar köpründen başlap — tahmin ete bilesiñiz — Simferopolğa (Aqmescitke — terciman) qadar uzana edi", — dep alim qayd etti.
İklim şartları üzümniñ inkişafına yardım etti. Ekinci yıl bağlar bereket bergen edi.
"Mükemmel şarait: ava arareti normal, bağlar bayağı inkişaf etti ve endi üçünci senesi sanayı mahsulatını bermege başladı. Bereket bol edi. Bağ çoq edi", — dep Volvaç qoştı.
Bağşar inkişaf etken vaqıt Şuralar Birliginde 1,7 million gektar bağlar bar edi, olardan 700 biñ-i Ukrayinada, yarısı — Qırımda edi. Amma 1980 seneleriniñ ortasında er şey deñişti. İçkinen küreş kampaniyasıĞorbaçovnıñ SŞCBde 1985-1987 seneleri keçirilgen içkinen küreş kampaniyası — "İçkinen küreş!" umumiy şiarı altında eali arasında içki qullanuvını eksiltmek içün bir sıra ükümet tedbirleri. ilân etilgen soñ, bağcılıq zarar kördi.
"Bağcılıq zenitte edi. Amma Mıhaylo Serğiyovıçqa içkinen küreşmek kerek olğanını aytqanlar. Ve bu kampaniyada içkinen degil de, bağcılıqnen küreş başlandı", — dep agroekolog ayttı.
Ukrayin cıyıştırıcısı Pavlo Ğolodrığa tarafından yapılğan unikal üzüm çeşiti yoq etildi. Alim böyle bir ğayıpqa dayanıp olamadı ve intihar etti.
"Avropa, Frenkistan, Amerikadan kelgen cıyıştırıcılarnen laf ettim, olar şunı deyler: Ukrayinada büyük ve qıymetli neticelerge irişken eki ilmiy müessise bar. Bu Melitopol kiraz tedqiqat stantsiyası ve Yaltada — Pavel Yakovıç Ğolodrığanıñ kompleks dayanıqlı üzüm çeşitleri bar", — dep Volvaç tarif etti.
Mustaqillik qazanğan soñ Ukrayina kene bağcılıq saasını inkişaf etmege başladı. 2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğali yañı bir ücüm endirdi. Petro Volvaçnıñ aytqanına köre, yarımadada bağlarnıñ meydanlığı aman-aman üç qat — 100 biñ gektardan 40 gektarğa eksildi.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
