Qırımnıñ işğali başlanğanından berli ruslar yarımadada ukrain kimliginen bağlı er şeyni, şu cümleden, dinni de yoq ete ediler. Kezlevdeki soñki ukrain kilsesini işğalciler tarafından demontaj etilüv – bu Qırımda Rusiye akimiyetiniñ devamlı ukrainge qarşı siyasetiniñ neticesidir.
Ukrainanıñ qavmiy siyaset ve vicdan serbestligi devlet hızmetiniñ (DESS) din işleri bölüginiñ müdiri Vâçeslav Ğorşkov Suspilne Qırımğa bu aqqında haber berdi.
"Bu ikâye bir seneden çoq devam ete, atta o, büyük tecavuzdan evel de başlandı — ukrain kimliginen bağlı olğan, Ukrainanen bağlı olğan er şey usuliy olaraq sıqıp çıqarıldı. Elbette, bu kilseler, ukrain kilselerine pek tesir etti. Başta Kıyiv patriarhatınıñ kilsesi edi, soñ ise, 2019 senesinden soñ, Ukrain Ortodoks Kilsesine basqı yapmağa başladılar. Ve bilemiz ki, asılında Qırım yeparhiyası yoq etildi.", — dep qayd etti o.
Ğorşkovnıñ sözlerine köre, «Rusiyeniñ kelgeni» er yerde din serbestligine qarşı basqı bar. Ve bu çeşit dinlerniñ imanlılarına aittir.
O, em de halqara gumanitar qanunlarda diniy binalarnı maqsatlı yıqmaq cinayet olğanını açıq-aydın belgilegenini qayd etti.
"Eger, misal olaraq, çatışma sızığı yanında, nisbeten aytqanda, ateş tenqidiy olaraq bir kilsege ursa, bu bir şey, amma biz diniy binalarnı, atta Rusiye tarafından dostluq olaraq tanınğan, idda etilgen bir kilsege ait olğan binalarnı da, maqsatlı yıqılğanını köremiz. Çünki eñ çoq zarar körgen kilseler — bu pravoslav kilisesiniñ kilseleri edi. Amma faal arbiy areketler olmağan Qırımda, aksine, işğalli akimiyet endi özüni bu topraqnıñ saibi dep saya ve böyle siyaset yerine ketire. Alla saqlasın, daa büyük derecede esir alınsa edi, Ukrainanı neler bekley bilecegini köre bilemiz. Şübesiz, ukrain tarafdarı olğan er şey yoq etilir edi", — dep Ğorşkov añlattı.
DESSniñ Diniy işler bölüginiñ başı da hatırlattı ki, Ukraina tarafından halqara makemelerde bu isbatlarnı Rusiye Federatsiyasına qarşı qabaatlavlarda daa da qullanmaq içün bütün cinayetler diqqatnen qayd etileler.
"Yazıq ki, işğal etilgen topraqlarda pravoslav cemiyetini nasıl etip saqlap qalmaq kerekligi kibi mehanizmlerimiz yoq, kilselerniñ yıqılması ya da diniy binalar sadece seçip, başqa maqsatlar, vazifeler içün qullanılğanda ne yapmaq kerekligini bilmeymiz. Amma biz onı yazıp alamız, Ukrainanıñ vazifesi ise bunı unutmamaq, halqara cemiyetke bu aqqında haberdar etmektir. Biz bunı tek öyle qaldırmaq mümkün degilmiz. Bu da arbiy areketler sızığı yanındaki yıqılğan binalarğa ve aynı vaqıtta vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki böyle cinayetlerge aittir", — dep Vâçeslav Ğorşkov qayd etti.
Kezlevdeki kilseniñ demontaj etilmesi Qırımdaki diniy vaziyetke nasıl tesir etecegi aqqında sualge Ğorşkov yarımadadaki pravoslav cemiyeti qanun ceetten yaşap olamaycağını cevap berdi.
"Olarğa tek qalğan şeyler, şu anda qanlğan şeylerdir. Misal olaraq, bolşevikler akimiyetni elge alğan soñ katakomba areketi başlandı. Yani adamlar akimiyetten gizliden toplandılar, amma bu al daa havflıdır. Elbette, er şeyni sıqıp çıqarmaqta, Qırımnı nezaret altındaki topraqqa taşlap olamağan ya da istemegen, amma öz diniy ve milliy ukrain kimligini saqlap qalmağa istegen insanlarğa, belki de, olarğa yengil vaqıt olmaz. Ve bu, öz ömüriniñ başında kilseniñ Roma imperiyasından ve şimdi soñki imperiyalardan biri de aynı şeyni yapqanını hatırlatqan belli bir sınavdır", — dep Ğorşkov hulâsa çıqardı.
Kezlevdeki UOKniñ Hrestovozdvıjensk kilsesi aqqında ne bilemiz
Kezlevdeki Hrestovozdvıjensk kilsesi Qırım işğal etilmeden evel 2014 senesi qadimiy ğarbiy ukrain kilsesiniñ tipik leyhası boyunca qurulmağa başladı — bütün elementler elnen yapıldı, onı mıhlar, skobalar ve zemaneviy şaraitte qullanılğan başqa elementler qullanmadan qurdılar, dep Ukraina pravoslav kilisesiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
UOKde buña uyğun vesiqalar bar. Bu kiçik ağaç ibadethane ya da, cemaatnıñ adlandırğanları kibi, kilse-çasovnânı cemaat özü qurğan.
İşğalden soñ ruslar onı yıqmaq içün çoq areket ettiler. Bundan da ğayrı, 2014 senesi kilseniñ qubbesi yaqıldı, soñra onı yañıdan qurdılar.
Yepiskop Klıment ukrain kütleviy haber vastalarına haber etti ki, kilseniñ yıqılmasınıñ teşebbüsçisi işğalli qırım halqınıñ «Qırımçaqlar» Qırım cumhuriyetiniñ medeniy-maarif cemiyetiniñ «reberiniñ muavini» Purım M.İ. oldı.
2019 senesi boş ayda işğalli Kezlev şeer makemesi Ukraina pravoslav kilisesiniñ bu ağaç kilsesini yıqmağa emir etti, bu ise «Kezlev idaresiniñ» «belediye topraqnı boşatuv ve qurulğan qurulışnı yıquv işlerini yapmaq» talabını bildirdi.
2020 senesi oraq ayınıñ 23-de Aqmescit ve Qırım UOKniñ arhiyepiskopı Klıment Qırımnıñ «makeme taqiqatçısı hızmetiniñ» emrini aldı. Kezlevdeki UOKniñ kilsesi beş kün içinde yıqmağa qarar alındı. İşğal memuriyetiniñ boşatmağa talap etkeni yerniñ meydanlığı 30 kvadrat metr edi.
2024 senesi oraq ayında Kezlev şeeriniñ işğal memuriyeti ukrain kilsesini yıqmaq maqsadınen ruhset almaq içün Qırım Cumhuriyetiniñ Kezlev şeer makemesine muracaat etti.
2022 senesine qadar Qırım Yeparhiyası Ukraina mitropoliyasına boysundı, amma işğalciler onı qanunsız olaraq Rusiye pravoslav kilisesine qoştılar. Bir seneden çoq o, Moskva patriarhatınıñ doğrudan-doğru idaresi altında zornen buluna.