Qanunsız tutuv, işkence, SİZOda izolâtsiya. 10 yıl devamında ukrayinalı Andriy Kolomiyets uydurılğan qabaatlavlar sebebinden Rusiye apishanesinde yattı. 2025 senesi qara qış ayında siyasiy mabüs azat etildi, amma birden sürgünlik merkezine yerleştirildi. Andriy Ukrayinağa oraq ayınıñ 11-nde qayttı. Qanunsız mahkeme, apishanede bulunması, evge qaytması aqqında o, Suspilne Qırım jurnalistine tarif etti.
2015 senesi Rusiyege köçti, çünki aşıq oldı
Andriy Kolomyiets Suspilne Qırımnıñ çekim gruppasınen Kıyivdeki Mustaqillik Meydanında körüşe. Üstünde mavı ve sarı vışıvanka bezek bar, bu evge qaytqan soñ alğan birinci şeyi. Ukrayinağa qaytqan soñ eki afta keçti. O dedi ki, on yıl devamında qanunsız apis etilgende eñ çoq Rusiyege Ukrayinanıñ ne içün mustaqillik içün küreşkenini añlatmağa istey edi.
"Anda olarğa öz devletimizde yaşamağa aqqımız bar olğanını isbatlamağa istedik, Rusiye tarafından işğal etilgen toprağımızğa da aqqımız bar", — dey o.
2014 senesiniñ soñunda Rusiyege köçken, Kıyiv vilâyetinde doğğan Andriy, aşıq olğanını ayttı. Kelecek ömür arqadaşınen "World of Tanks" oyunında tanış oldı. Üç ay devamında qonuşa ediler. O, kelip olamağanı içün, o, Kabardino-Balkariyağa onıñ yanına ketti, beraber yaşamağa başladılar.
2016 senesi onıñ apayı Ğalına Radio Svobodağa bergen intervyusında, tutulmazdan evel migratsiya hızmetiniñ hadimi telefon etip, Andriyge hızmetke kelip, qayd etilmege teklif etkenini tarif etti. Soñ Rusiye quvetçileri kelip, onı yaqaladılar.
Qabaatını tanuvnı elektriknen "aldılar"
Kolomiyets narkotik saqlağanında qabaatlandı. Onıñ aytqanına köre, oña bir paket marihuananı ketirdiler. Başta Andriy qabaatını tanıdı, amma soñ şaatlıq etmekten vazgeçti, onı elektriknen azaplağanlarını ayttı. Bu, apishanede keçken eñ ağır künler edi, dep o, Suspilne Qırım mühbirine ayttı.
"Parmaqlarıma sers yağbezlerni taqıp, demir pıçaqlarnı taqıp, elektrik ağını qoya ediler. İtiraf etmemni istediler. Bütün bularnı imzalamamnı istediler. Olar, men Kavkazğa Maydan yapmaq içün kelgenimni ayttılar. Men episi bir şey añlamayıp, yaş olğanım içün küldim. Rusiye anda qaysı tarafta buluna? Çünki başta Maydan Rusiyege qarşı degil edi. Rusiye Maydan bağlamına Qırımnı tutıp alğan soñ kirdi. Bu Maydannıñ soñunda edi", — dep Andriy ayttı.
Daa soñ, Menlik İnqilâbı vaqtında uquq qorçalayıcılarğa qarşı yapılğan ücümde qabaatlavnıñ daa bir maddesi qoşuldı.
"Evel Qırımda yaşağan eki "Berkut" hadimi mında kele ediler, soñ Qırımğa qaçıp, Rusiyede mahsus hızmetçi oldılar. Meni anda körgenlerini ayta başladılar. Maska kiygen olsam da, urbamda edim. Men atta, aynecilik yapıp, urbamnıñ nasıl olğanını tarif etmege başladım. Ve olarnıñ köstergiçlerinen menim köstergiçlerimni UQÇnı tutmağa yardım etken advokatımnen — Olena Lısenko ve Olğa Skrıpnıknen qıyaslağanda, bu köstergiçler bam-başqa edi. Farqlı vaqıt. Olarğa bir şey isbatlamaq kerek degil edi. Olar meraq etmey ediler — olar meni on yılğa mahküm ettiler", — dey o.
"Menim UİOUkrain isyan ordusınıñ iştirakçisi olğanımnı yazdılar"
2016 senesi Andriy Kolomiyets sert rejimli müstemlekede on yılğa üküm etildi. O, bütün qabaatlavlarnı red etti. Adliyeciniñ aytqanına köre, davanıñ delilleri tek eki qara-beyaz fotoresim edi. Apiske alınğan vaqıt, siyasiy sebeplerden bir qaç kere ceza izolâtorına qapatılğanını ayta.
"Çünki men Rusiye qanunlarına köre siyasiy mabüsim. Maddemniñ siyasiy sebepleri bar. Demek, "Berkut"qa siyasiy sebeplerden ücüm ettim. Olar, profilaktika cedveline kirsetilgen insanlarnı qapattılar. Cedvelge köre, menim bir qabaatım bar edi — meni aşırıcı olaraq saydılar. Olar maña UİOnıñ iştirakçisi olğanımnı yazdılar, UİO ise Rusiyede yasaqlanğan", — dey o.
2016 senesi, apiske alınğan vaqıt, resmen Ğalınanen evlendi — olar içün uzun müddetli körüşüvlerge izin berilmesi müim edi.
"Apishanede eñ büyük raatlıq — uzun müddetli körüşüvler. Buña oşağan şeyler, tuvğanlarıñ saña bir paket bergenleri kibi. Ve eñ ucuz ve eñ sade şey — bu sadece duş. Raatsız olsañ, duş alacaqsıñ, soñ yahşı olursıñ", — dep Andriy hatırladı.
Andriyniñ aytqanına köre, apishanede telefonnı qullanmağa yasaq ete ediler, bu sebepten ceza izolâtorına yollay ediler. Bunıñ içün mektüpler qurtardı.
"Eşim maña er kün yaza edi, çünki bağ yoq edi. Ukrayinadan maña çoq mektüp keldi. Bir çoq teşkilât maña mektüp yolladı. Bütün dünyadan mektüpler keldi. Bir çoq mektüpni tek ukrayinalı degil de, digerleri kibi siyasiy mabüslerge qoltutqan cenkke qarşı olğan ruslar yazdılar. Anda bir çoq siyasiy mabüs otura. Olar maña çeşit resimlerni yollay ediler. Olar meni başqa yerge ketirmege tırıştılar", — dey o.
Mahkeme tarafından qısqartılğan apis cezasını çekmege mecbur oldı
2025 senesi qara qış ayınıñ 15-nde Andriy Kolomiyets Krasnodar müstemlekesinden çıqtı. Azat etilgen soñ onı birden tutıp aldılar ve Rusiye İçki işler nazirliginiñ Gülkeviç rayonındaki ecnebiylerni vaqtınca tutuv merkezine yolladılar. Ertesi künü Rusiye mahkemesi onıñ Merkezde çiçek ayınıñ 14-e qadar bulunması aqqında qarar aldı. Böylece, Andriyniñ fikirince, onı mahkeme qısqartqan ceza müddetini eda etmege mecbur ettiler.
"Şarait — yataqhanede kibi. Yataq lagerdeki kibi. İnsanlar farqlı: em apisliler, em azat ukrayinliler, olarnı tek tutıp alalar — ve olar anda oturalar", — dep Andriy hatırladı.
Oraq ayınıñ 8-nde belli olğanı kibi, Andriy Kolomiyets Rusiye-Gürcistan sıñırındaki Yuqarı Lars nezaret noqtasında, Şimaliy Osetiyada tutula. Onıñ apayı Ğalına Kolomiyets Suspilne Qırımğa bunı bildirdi.
"Gürcistanda ise buña vaqtınca tutuv merkezi demek mümkün degil. Ya da resmiy olmağan bir şey. Anda saqatlar, şeker hastalığı olğan insanlar bar. Anda çeşit türlü insanlar bar. İnsanlar nasıl olsalar da, temiz avağa aqqı bar. İnsannıñ yataq, öz yatağı, temiz urba, yuvunma aqqı ve ilâhre aqqı bar", — dep o, Gürcistan merkezindeki tutuv şaraitini hatırladı.
Andriy Kolomiyetsniñ tuvğan qardaşı 2017 senesi cebede elâk oldı
Andriyniñ Ukrayina vesiqaları yapıldı — ve oraq ayınıñ 11-nde o, evge qayttı. O, apis etilgen vaqıt, İtibar İnqilâbı ve cenkte elâk olğan qaramanlarnı añmaq içün, Qaramanlar soqağına barmağa istegenini ayta.
"Men oğlanlarğa barıp, olarnı ürmetnen arñmağa istedim. Ve ATOda qardaşımnı ğayıp ettim — onı da ürmetnen añmağa istedim. Bu menim on yıllıq arzum, ve men onı yerine ketirmek keregim", — dedi o.
Onıñ qardaşı, Dmitriy Kolomiyets, ATO iştirakçisi edi, 93-ünci "Soğuk Yar" ayrı mehanizatsiya brigadasında cenkleşken edi, 2017 senesi kiçik aynıñ 11-nde Luğansk vilâyetiniñ Çabanivka köyü yanında elâk oldı. O vaqıt Andriy Rusiye apishanesinde qanunsız apis cezasını çekken edi.
"Men ceza izolâtorında edim, ve apayımnen bağlanıp oldım. Ve apayım maña: "Evge telefon et, er şeyni aytarlar", dedi. Men pek qorqunçlı bir şey olğanını tüşündim. Anamnıñ telefonını kimse almay. Qız qardaşıma telefon etem, o cevap bere ve Dima öldürilgenini ayta. Ve men izolâtorda oturam. Men apiste bulunmaqnen sıqıştırılmayım, daa bir çuqurda oturam, nasıl deyler. Bu pek ağır edi, şokta edim. Ve men şimdi de pek yahşı degilim", — dep Andriy Kolomiyets ayttı.
Andriy, babası onıñ içün raatsızlanğanını ve er şeyden qorçalamağa istegenini ayttı.
"Onıñ bir oğlu qaldı. O, er yerge peşimden kete, ve er vaqıt maña bir şey olurmı dep qorqa. O maña: "Qanatlar... qanatlarımnı sındırıp aldılar... seni apiske aldılar, qardaşıñ ise ketti", — dey edi. Qardaşıma telefon etkende aytam: "Dima, ketme, insanlarnen qonuş, azırlan". Qardaş Mıkolanen ketecegini ayttı. Mıkola — menim qız qardaşımnıñ aqayıdır. Mıkolanen olsa, yahşı, dedim. Amma Mıkola baqamadı", — dey o.
Onıñ aytqanına köre, o, daima küreşke azır edi, apishanede ise Taras Şevçenkonıñ şiirlerini sıq-sıq hatırlay edi. Endi Andriy on yıldır azatlıqtan marum etilgen yaşayışına alışa, bu qıyın olğanını añlay, amma eñ esası — onıñ evde olmasıdır.
"Maña qol tutmaq kerek olğan ana-babam bar. Menim östürmek ve ögretmek kerek olğan balalarım bar. Eñ esası — ruhtan tüşmemek", — dey o.
Onıñ apayı şimdilik Rusiyede yaşay, amma, Andriyniñ aytqanına köre, ukrayin tilini ögrene ve Ukrayinağa köçmege niyetlene.
Andriy faydalı olmağa istey ve uquq qorçalayıcı faaliyetnen oğraşmağa, diger siyasiy mabüslerge yardım etmege istey.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız