Ukrayina vatandaşı Serğiy Lıhomanov 2023 senesi ilk qış ayınıñ soñunda işğal etilgen Sevastopolda (AqyarRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adda) tutuldı. Rusiye mahsus hızmetleri onı patlayıcı saqlağanında, UHHnen işbirlikte ve "devlet hainligi"nde qabaatladı. Mayıs ayında Rusiye kontrolindeki Qırım mahkemesi adamnı müstemlekede beş yılğa üküm etti, onıñ ekinci "davası" ise şimdi Rusiyeniñ Rostov-na-Donudaki mahkemesine berildi.
Lıhomanovnıñ qorantası bütün qabaatlavlarnı red ete ve onı azat etmege tırışa.
Serğiy Lıhomanov 52 yaşında, Poltava şeerinde doğdı, Poltava arbiy alâqa müendislik oquv yurtunı bitirdi. Zabit edi, mayor unvanı bar edi. Arbiy hızmetten boşatılğan soñ, Qırımğa köçti, anda qorantasınen yaşay edi. Emeklilik vaqtında şahsiy ticaretnen oğraşa edi. İşğalden soñ aileviy sebeplerden yarımadada qaldı.
2023 senesi ilk qış ayınıñ 27-nde Rusiye quvetçileri Serğiyniñ Sevastopoldaki (Aqyardaki) dairesine keldiler — tintüvnen, izaatlar olmadan. Onıñ qız qardaşı Tetâna Zelena Suspilne Qırımğa añlattı ki, ağasını saba yarıqta tek köterip ketkenler, atta yalınayaraq, kiyinmege bile bermediler. Onıñ apayı ve balaları diger odada qapatıldı. Aile telefonları ve kompyuterleri tutıp alındı.
Serğiyni Simferopolğa (AqmescitRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki adke) alıp kettiler, eki ay devamında qorantası bir şey bilmey edi: ne bulunğan yeri, ne de apiske alınğanınıñ tasdığı.
"Onı kiçik ayda 8-nci SİZOsında tutqanlarını ögrendik. Bütün bu vaqıt devamında bizge, o yoq, iç bir şey belli degil, dep ayttılar. Oña telefon, mektüp ya da advokat aqqı berilmedi. Sağ olıp-olmağanını bilmey edik. Men onıñ ğayıp olğanını añlağanda, içimniñ tüsü deñişti. Bu menim ağam, onı balalıqtan bilem. O, daima mesuliyetli edi, pek qorantaviy edi. Birden tınçlıq. Sanki biz paralel bir alemde yaşaymız", — dep Tetâna qayd etti.
Rusiye kütleviy haber vastaları bildirdi ki, Serğiy "terroristik areketlerniñ teşkil etilmesi" ve "devlet hainligi"nde qabaatlandı. İşğalli tahqiqatnıñ versiyasına köre, o, UHHnen işbirlikte bulunıp, Sevastopolda (Aqyarda) arbiy obyektlerniñ bulunması aqqında malümat berdi. Bundan da ğayrı, evinde demiryollarnı patlatmaq içün yapılğan patlayıcı alet tapıldı.
2024 senesi mayıs ayında Rusiyege boysunğan Qırım mahkemesi Lıhomanovnı patlayıcı maddelerni taşığanında ve saqlağanında qabaatladı. Omsk (RF) şeerinden "mahkemeci" Pavlo Krıllo 2016 senesi Sevastopolnıñ (Aqyarnıñ) Gagarin bölgesi mahkemesine ketirildi. O, Serğiyni sert rejimli müstemlekede beş yılğa ve 50 biñ rublelik (tahminen 20 biñ ğtıvnâ) para cezasına üküm etti.
Aynı Rusiye mahkemecisi 2018 senesi Sevastopollı (Aqyarlı) faalci İğor Movenkonı umumiy rejimli müstemlekede 2 yılğa qaldırdı, 2017 senesi ise ukrayin Volodımır Prisıçnı "diversiya" maddesine köre 3 yılğa apiske yolladı. Uquq qorçalayıcılar bu eki davanı siyasiy sebeplerden yapılğan dep sayalar.
Rusiye qabaatlayıcısınıñ versiyasına köre (Suspilne Qırımnıñ bu vesiqaları bar), Serğiy Lıhomanov evinde ve ormandaki saqlanğan yerde sanayı ve ecnebiy patlayıcı maddelerni saqlağan edi.
İşğalli tahqiqat iddia ete ki, o, sabıq sınıfdaşınen bağlanıp, UHHniñ hadiminen raketa ücümleri ve Sevastopoldaki (Aqyarda) Rusiye AMV obyektleriniñ yerleştirilmesini muzakere etken soñ, para içün vazifelerni eda etken edi.
"Mahkeme" vaqtında Lıhomanov qabaatını tanıdı, amma tutulğanda oña ruhiy basqı yapılğanı ve qorantasına telüke etilgenini qısqa malümat bildirdi. Serğiy mustaqil advokatnı resmen red etti. Qız qardaşı belley ki, işğalli quvetçiler onı buña mecbur etkenler.
"Eminim ki, o, qabaatını aqiqatta qabaatlı olğanı içün degil, ailesi qorqqanı içün itiraf etti. Olar qayda basılacağını bile ediler. Onıñ balası küçüktir — olarğa bir şey yapmamaları içün er şeyni imzalay bile edi. Ağam adiy bir insandır. Amma o, terrorist ya da hain degil. Başqalarnı qorqutmaq içün onı "mükemmel bir duşman" olaraq köstereler", — dedi Tetâna.
Bu "dava"dan ğayrı, Lıhomanov daa eki dava — "terroristik areketke azırlıq" ve "devlet hainligi" maddelerine istinaden qabaatlandı. Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesiniñ saytında berilgen malümatqa köre, mahkeme oturışı 2025 senesi arman ayınıñ 19-na belgilendi.
Qoranta qabaatlavlarnı bütünley red ete. Tetânanıñ aytqanına köre, ağasınıñ iç bir vaqıt mahsus hızmetler ve siyasetnen alâqası yoq edi, qorantası ve işinen meşğul edi. Tintüv vaqtında iç bir patlayıcı tapılmadı — deliller ya qoyulğan ya da sahteleştirilgen, dep emin.
"O, qorantasınen beraber bir odalı küçük bir evde yaşay edi. Böyle şaraitte patlayıcı qutusını nasıl saqlaylar? Olmağan terrakt aqqında nasıl aytmaq mümkün? Bu sadece uydurılğan bir dava. Bu, inanmağa istemeycek olğan yaramay bir şaqa. Amma apis cezasını körgende, siyarıntılarnen ağamnıñ fotoresimi qorqunçlı ola", — dep onıñ qız qardaşı qayd etti.
İşğalli mahkemeniñ saytına köre, Serğiyniñ davası mahkemede qayd etilgeninden berli qarar çıqarılmasına qadar tahminen eki ay keçti, ve tek bir mahkeme oturışı oldı. Bundan soñ, mahkemeci Krıllo üküm çıqarmaq içün mesleat odasına ketti.
"Onı bir künde üküm ettiler", — dey Tetâna.
Serğiyniñ hronik hastalıqları — qasıq yarığı, qotur ve büyrek meseleleri bar. SİZOda oña kerekli tibbiy yardım kösterilmey. Aile soñki mektübini 2024 senesi saban ayında aldı, şimdi bağ bütünley yoq, Serğiyden mektüpler kelmey, qorantası ise cevapsız yazılar yollay.
"Onı ya bedeniy ya da maneviy ceetten yoq eteceklerinden qorqam. O, fotoda pek deñişti — zayıf, azlaşqan, közlerinde qorqu bar edi. Men, sağ çıqacağına inanmağan bir adamnı körem. Onıñ içün küreşkenimizni nasıl añlatmağa bilmeyim. Bunı körmek acıdır. Onı eşitmege isteyim. Bilsin ki, biz onı terk etmedik. Mümkün olğan er yerde onıñ aqqında qıçırıp añlatamız. Ve inanamız ki, onı çıqarmaq mümkün", — dep Serğiyniñ qız qardaşı qayd etti.
Tetâna, tolu miqyaslı tecqvuznıñ başında anası ve eki oğlunen beraber Poltavadan ketti. Onıñ sabıq aqayı Oleğ Kulakovskıy — 2022 senesi kiçik aynıñ 24-nde Sumı civarındaki ateş vaqtında ölgen asker.
Şimdi Tetâna İtaliyada yaşay, yaqında qanunsız sürette apiske alınğan ukrayin vatandaşlarına destek köstermek içün bediiy serginiñ teşkil etilmesine qoşulmağa planlaştıra. Onıñ maqsadı — Serğiyniñ deñiştirüv cedveline kirsetilmesini temin etmektir.
"Ağam içün hususiy bir şey soramayım. Men tek, onı unutılmağanını ve bu qorqunen bir başına qaldırılmağanını isteyim. Onı qurtarmaq mümkün, lâkin vaqıt keçe. O, cinayetçi ya da terrorist degil, o ukrayinalı, baba ve ağa, ve evge sağ qaytmalı", — dep qayd etti o.
Rusiye apishanelerinde işğal etilgen topraqlarda tutulğan eñ az 16 biñ vatandaş buluna, dep 2024 senesi Ukrayina ombudsmanı Dmıtro Lubinets bildirdi. Olarnı casuslıq, terrorizm ve devlet hainliginde qabaatlaylar, esas uquqlarını bozalar ve mustaqil adliyecilerge izin bermeyler.
Serğiy Lıhomanovanıñ qız qardaşı, halq ögünde olıp onıñ aqqında añlatuv yañı ükümlerni toqtatıp, ağasını evge qaytarmağa yardım etecegini ümüt ete.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız