Dört yıldan ziyade qanunsız sürette apiske tutulğan Qırım jurnalisti Vladıslav Yesıpenko tedaviylev ve psihologik reabilitatsiya kursını keçecek. O, şimdi Çehiya Cumhuriyetinde, qorantasınen birleşti. Onıñ apayı Katerınanıñ aytqanına köre, Vladıslav Ukrayinağa qaytıp, jurnalist faaliyetini devam etmege istey — hususan, diger siyasiy mabüslerge yardım etmek içün.
Vladıslav Yesıpenkonıñ azat etilüviniñ şartları aqqında Suspilne Qırım jurnalistlerine onıñ apayı Katerına tarif etti.
Vladıslav Yesıpenko — "Qırım.Aqiqat" ("Azatlıq Radiosı") leyhasınıñ jurnalisti. O, içtimaiy ve ekologik meselelerni aydınlattı, Qırım sakinleriniñ soravlarını çıqardı. 2021 senesi saban ayınıñ 10-nda işğal etilgen Qırımda Rusiye FSBsi tarafından Ukrayina faydasına casuslıq yapqanında ve maşnasında "öz başına yapılğan patlayıcı cihaz" saqlağanında qabaatlanıp tutuldı.
İlk yaz ayınıñ 20-nde o, Rusiye apishanesinden azat etildi. Bir qaç tranzit memleketinden soñ Vladıslav Çehiya Cumhuriyetine barıp, onı qorantası — apayı ve qızı bekley edi. O, işğalli akimiyet tarafından berilgen bütün "ceza"nı (4 yıldan çoq) tolusınen çekti. Jurnalistniñ şartlı azatlıqqa çıqmaq aqqı olsa da, ruslar onı qanunsız müddetiniñ soñuna qadar apiste tuttılar.
"Vladıslavnıñ apis müddeti bitken tarihını bile edik. Yani, şimdilik deñitirşüv olmadı, yazıq ki. Ümüt etkenimiz kibi, Vladıslav apis müddeti bitken soñ azat etilecektir. Amma, elbette ki, bizim bir de bir ilüziyalarımız olmadı. Ve başqa bir stsenariy ola bilecegini de tüşündik. Onı ya apishaneniñ qapısında ya da apis müddeti bitken soñ tuta bile ediler. Oña yañı bir dava açıp olur ediler. Yani, er şey ola bilir edi. Ve buña da azırlanmaq kerek edi", — dep Katerına tarif etti.
Katerına Yesıpenko, azat etilgen siyasiy mabüslerniñ sıq-sıq memuriy nezaretke alınğanını bile edi. Ve bu olarnıñ körüşüvlerine mania ola bilir edi. Müstemleke tışında jurnalistni azat etilgen künü advokat qarşıladı.
"Ceza müddeti bitken soñ, polis bölük inspektorına barıp, qanunğa riayet etkenini, çalışqanını, yaşağanını köstermek kerek. Böyle olsa edi, işğal etilgen Qırımda Vladıslavnıñ havfsızlığı aqqında tüşünmek kerek olur edi. Amma oña iç bir şey keder etmedi, Vladıslav serbest edi. Amma, yol boyu, er kvadrat metrde bir şey ola bileceginden qorqqan edik. Çünki Qırımdan çıqmaq kerek edi, soñra Rusiye toprağından çıqmaq. Vladıslav daa keçken başqa devletlerniñ topraqlarından, yani — bu uzun bir yol edi", — dep qadın itiraf etti.
Katerına hatırladı ki, 2021 senesi Vladıslav işğalciler tarafından tutulğanda, o ve advokat jurnalistni yollağan tahqiqat izolâtorını çoq vaqıt tapıp olamadılar. Bundan soñ işğalciler oña devlet qorçalayıcısını tayin ettiler, o ise Katerına ve qızı Qırımğa kelmek içün er şey yapa edi.
"Menim añlaşqanım mustaqil advokatlar bir ay devamında Vladıslavğa kirsetilmediler. Onı devlet adliyecisi olaraq tayinlediler. Ve bu advokat maña telefon etti, pek yımşaq edi, pek samimiy edi, şunı dey edi: "Katâ, qızıñıznen keliñiz, aqayıñıznen körüşüv aqqınd añlaşaycağım, er şey yahşı olur". Yani, Qırımğa kelmege rica etti, sanki meni celp etecek kibi. Amma anda barıp Vladıslavnen beraber olsam, meni tutıp alacaqlar. Ve men Vladıslavğa tesir etmek içün qoşma bir alet kibi olur edim", — dep Katerına tüşündi.
Katerına Yesıpenkonıñ Suspilne Qırım jurnalistlerine aytqanı kibi, aqayı tibbiy teşkerüvden keçe. O, tedaviylenmek, reabilitatsiyağa keçmek, ruhiyatçılarnen çalışmaq kerek.
"Onıñ körme qabiliyeti pek fenalaştı. Tişlerinen bağlı meseleler bar, başqa ağrılar da bar. Sağlıqnı ğayrıdan tiklemek içün bayağı ğayret kerek. Vladıslav sağ olğanı müim, qızını kördi. Ne yazıq ki, o, qızını tanımadı, Stefaniya da onı tanımadı. Çünki o altı yaşında edi, şimdi ise aman-aman 11 yaşında. Men çoq deñişmedim, biraz yaşlandım ki... Bu bala içün pek uzun bir müddettir. Demek ki, qonuşuv meseleleri bar. Ana-baba bağını ğayrıdan tiklemek içün vaqıt kerek", — dedi qadın.
Katerınanıñ aytqanına köre, şimdi Vladıslav bütün diqqatını sağlığını ğayrıdan tiklevge celp ete. O, intervyu bermey, soñra jurnalistlernen bağlanmağa vade ete. Bundan da ğayrı, Ukrayinağa qaytıp, jurnalistika saasında çalışmağa planlaştıra.
"Onı Rusiye tarafından apiske alınğan Ukrayina vatandaşlarınıñ taqdiri pek qasevetlendire. Olarğa yardım etmege ve qol tutmağa istey. Evlerine qaytmalarını yaqınlaştıracaq er angi adımnı atmağa. Rusiye esirliginden tuvğanlarını beklegen er keske ümütni coymamağa tevsiye etem. Faal olmağa, açıq olmağa. Uquq qorçalayıcılarğa, akimiyetke muracaat etmege. Malüm ki, açıqlıq tuvğanlarımıznıñ esirlikten qaytma şansını arttıra", — dep Katerına tarif etti.
Hatırlatamız ki, evel "Qırım.Aqiaqt" ("Radio Svoboda") leyhasınıñ reberi Volodımır Prıtula Suspilne canlı yayınında Qırım jurnalisti Vladıslav Yesıpenkonıñ Rusiye apishanesinden azat etilüviniñ tafsilâtları ve şaraitli aqqında tarif etti. Onıñ aytqanına köre, Vladıslav Rusiyeden bir qaç tranzit memleketinden çıqıp, tek ilk yaz ayınıñ 22-de aqşam maalinde, Pragağa keldi, anda onı qızı ve ömür arqadaşı bekley edi. Prıtulanıñ aytqanına köre, Rusiye apishanelerinde tahminen yigirmi jurnalist buluna, olarnıñ arasında "Qırım.Aqiqat" leyhasınıñ diger hadimleri de bar.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız