Avropa insan aqları makemesi, "Ukraina Rusiyege qarşı (Qırımnen bağlı)" AİAMniñ birinci devletlerara davasında esas qararını bildirdi ve Ukraina ükümeti 2014 senesi kiçik ayda Rusiye Qırımnı işğal etkeninden berli vatandaşlarımıznıñ aqlarınıñ muntazam şekilde bozulğanını isbatladı ve tanıdı.
Avropa makemesiniñ vekâletlisi Margarita Sokorenko Facebook saifesinde bu aqqında haber etti.
Ayrıca, Avropa makemesi, Rusiye tarafından memuriy ameliyatnıñ bar olğanı isbatlanğanını bir ağızdan belgiledi:
- ğayıp oluvı ve bunıñnen bağlı Şartnameniñ 2-nci maddesi binaen effektiv taqiqatnıñ keçirilmemesi;
- Şartnameniñ 3. ve 5. maddelerine binaen sert yanaşuv ve qanunsız tutuv;
- Rusiye qanunlarınıñ qanunsız tarqatıluvı, bunıñ neticesinde Qırımdaki makemeler, 6-ncı maddesine istinaden, qanunğa uyğun olaraq tayinlengenini qabul etip olamay;
- Şartnameniñ 8-inci maddesine binaen Ukraina vatandaşlığını Rusiye vatandaşlığına mecburen deñiştirüv;
- 8-nci maddesine qarşı olğan muntazam kütleviy tintüvler;
- 8-inci maddeni bozıp mahküm etilgenlerniñ Rusiye Federatsiyasınıñ territoriyasına mecburen avuştırılması;
- Rusiye Ortodoks Kilisesine ait olmağan diniy liderlerniñ ücümleri ve taqip etilüvi, bunıñnen bağlı maddelerniñ bozuluvı ve 9-ıncı maddege zıt kelgen mülkniñ zapt etilüvi;
- Rusiyege ait olmağan kütleviy haber vastalarınıñ, şu cümleden ukrain ve qırımtatar telekanallarınıñ qapatıluvı, 10-ncı maddesine qarşı olğa jurnalistlerge qarşı devamlı taqip ve ücümler;
- barışıqlı toplaşuv ve narazılıqnıñ yasaq etilmesi ve olarnıñ teşkilâtçılarına nisbeten ücüm ve taqip etüv, bu da Şartnameniñ 11-inci maddesine qarşı kele;
- Birinci Protokolnıñ 1-inci maddesine qarşı kelgen şahsiy mülkniñ ekspropriatsiya etilmesi;
- Birinci protokolnıñ 2-nci maddesine qarşı kelgen ukrain ve qırımtatar sınıflarınıñ qapatılması;
- işğal etilgen Qırım ve esas Ukraina arasında serbest areket aqqınıñ bozuluvı;
- Qırımtatarlarnıñ diskriminatsiyası;
- Siyasiy mabüslerniñ aqlarınıñ bozuluvı, olarnıñ Ukrainağa qaytması imkânsız olğanı ve işğal etilgen Qırımda ve Rusiye Federatsiyasınıñ topraqlarında olarğa nisbeten sert munasebette bulunması.
"2021 senesi qara qış ayında Qırım davasında qabul etilüv qararınen biz (qarar çıqarğan AİAM ve Qırımnıñ zapt etilmesi ve insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında bütün delillerni isbatlağan Ukraina ükümeti) Rusiyeniñ "istegenini yapuv" ve "Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasınıñ terkibine qanuniy qoşuluvı" aqqında versiyasını yoq ettik", - dep Sokratenko hatırlattı.
Avropa makemesiniñ vekâletlisi qayd etti ki, bugün, 2024 senesi bozarğannıñ 25-nde, qarar "Rusiyeniñ Qırımda insan aqlarına riayet etilgeni aqqında on senelik ikâyesini yoq etti".
O şunı da qayd etti ki, bu qarar, halqara makeme instantsiyası tarafından Rusiye Federatsiyasını vaqtınca işğal etilgen Qırım MC ve Aqyar şeerinde insan aqları ve serbestliginiñ tolu mıqyaslı ve muntazam bozuluvı içün mesüliyetli tanığan ilk qarar oldı.
"Bu qarar yekâne bir qarardır - bugün Avropa insan aqları makemesi öz ameliyatında ilk kere bir sıra hulâsa ve Şartname bozuluvını tanıdı (Rusiye qanunlarınıñ qullanılması, qanunsız makeme, vatandaşlıqnı zorbalıqnen deñiştirüv). Tafsilâtları daa soñra olacaq. Bu, istilâcını halqara uquq ceetinden mesüliyetke çeküv yolunda müim bir basamaq ve neticedir!", - dep Sokorenko ayttı.
"Ukraina Rusiyege qarşı (Qırımnen bağlı)" davası aqqında ne bilemiz
2020 senesi ilk qış ayında Avropa İnsan aqları makemesi (AİAM) bu davanı baqmaq içün maqbul olaraq tanıdı ve 2014 senesi kiçikniñ 27-nden berli Rusiye yarımadanıñ semereli nezaretini alıp barğanını tasdıqladı.
Dava 2019 senesi berim ayınıñ 11-nde ve 2023 senesi ilk qış ayınıñ 13-nde baqıldı. Soñki diñlevlerde tek Ukraina akimiyetiniñ vekilleri bar ediler, Rusiye akimiyetiniñ vekilleri yoq ediler.
Rusiye 2022 senesi mart ayında Ukrainağa qarşı cenk açqanı içün Avropa Şurasından (AŞ) çıqarıldı. 2022 senesi berim ayınıñ 16-ndan itibaren Rusiye resmiy olaraq Avropa makemesiniñ tarafı olmağa vazgeçti.
Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız