Ukrayin uquq qorçalayıcı organlarınıñ hadimleri Qırım işğal etilgen soñ yarımadada qanunsız qazılmalar yapqan daa eki arheologğa şübe bildirdiler. Olar çıqarılğan artefaktlarnıñ bir qısmını qanunsız şekilde Sankt-Peterburgdaki Rusiye «Devlet Ermitajı»na berdiler.
Arman ayınıñ 17-de Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokurorlığınıñ saytında bu bildirildi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri prokurorlığı işğal etilgen Qırımdaki qanunsız arheologik ekspeditsiyalarnıñ eki iştirakçisine –«Devlet Ermitajı»ndan tedqiqatçığa ve sözde «Rusiye İlimler akademiyasınıñ Qırım Arheologiya institutı»nıñ vekiline şübe bildirildi», — dep qayd etildi haberde.
Uquq qorçalayıcı organlardan haberdar olğan menba Suspilne Qırımğa anonim şeklinde söz Mark Kramarovskıy ve Emil Seydaliyev aqqında yürsetilgenini ayttı.
Tedqiqatqa köre, 2014 senesinden başlap, şübelengenler, Ukrayinanıñ vazifedar organlarından kerekli ruhsetler olmadan, milliy emiyetke malik olğan «Orta asır Solhat qasabası» arheologik abidesi toprağında (XIII–XIV a. mirası) arheologik qazılmalar alıp baralar. Qanunsız işler neticesinde abideniñ medeniy qatlamı qısmen yoq etildi.
«Şübelilerden biri tapılğan arheologik abidelerni (qadimiy suv teminatı sistemasınıñ elementleri, suvarıcı kasalar, keramik savutlarnıñ parçaları) Ermitajğa avuştırdı. Soñra istilâcı devlet olarnı öz müzey fondunıñ Devlet katalogına kirsetip, ukrayin medeniy mirasını menimsemege temin etti. Şübelengenlerniñ areketleri evelden añlaşıp bir gruppa şahıslar tarafından cenk cinayetleri (Ukrayina CQniñ 28-nci maddesiniñ 2-nci qısmı, 438-nci maddesiniñ 1-nci qısmı) olaraq tasnif etildi», — dep qayd etti prokurorlıq.
Maddeniñ sanktsiyası 12 senelik apis cezasını közde tuta.
Kramarovskıy Mark
Ukrayina Mudafaa nazirliginiñ Bİİniñ malümatına köre, Kramarovskıy Mark vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadası toprağında, hususan Eski Qırım şeerinde qanunsız qazmalar alıp barğan «Devlet Ermitajınıñ Altın Ordu ekspeditsiyası»na yolbaşçılıq ete.
«Kramarovskıy 2014-2016 ss. Eski Qırım şeerinde «Medrese ve Solhat camisi, XIV asır» mimariy-tarihiy kompleksiniñ toprağındaki «Orta asır Solhat qasabası» arheologik miras yerinde ve 2017 s. Eski Qırım şeerindeki «Orta asır Solhat qasabası» medeniy miras obyekti çerçivesinde «Solhat Medresesi (XIV asırnıñ 1-nci üçtte biri)» qanunsız arheologik qazmalar keçirdi», — dep qayd etildi arbiy istihbaratnıñ saytında.
Ukrayinada oña qarşı şahsiy sanktsiyalar kirsetildi.
«Ukrayin halqınıñ cellâtları kitabı»nda qayd etildi ki, o, Kremençuk şeerinde doğdı, Rusiye Qırımnı işğal etmeden evel ukrayin araştımacılarınen beraber Ukrayina MİAMilliy ilimler akademiyası Arheologiya institutı ve Ermitaj arasında halqara ilmiy işbirlik aqqında añlaşma esasında o, mesleatçı olaraq «Orta asır Solhat qasabası» (Eski Qırım ş.) abidesiniñ toprağındaki arheologik qazmalarğa celp etilgen edi.
Seydaliyev Emil
Özbekistan Cumhuriyetiniñ Taşkent vilâyetiniñ Çırçık şeerinde doğdı, Ukrayina vatandaşı ola.
2009 senesinden başlap 2014 senesi qara qış ayınıñ 1-ne qadar Eski Qırım şeerindeki yerli emiyetli arheologik abibe olğan «Orta asır Solhat qasabası» toprağında arheologik qazmalar keçirmek içün ruhset alğan «Qırım müendislik ve pedagogika universiteti» cumhuriyet aliy oquv yurtunıñ sabıq ilmiy hadimi ola.
2014 senesi kiçik aynıñ 20-nden soñ işğal etilgen Qırımda qaldı ve işğalli akimiyet tarafından qanunsız olaraq teşkil etilgen sözde «Rusiye ilimler akademiyasınıñ Qırım Arheologiya institutı» federal devlet bücet ilim müessisesi»nde (Ukrayina MİA Arheologiya institutınıñ esnasında teşkil etilgen) baş ilim hadimi vazifesinde çalışmağa devam etti.
«2015-2019 ss. 15 izinname aldı, 2020-2023 ss. ise vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadası toprağında qanunsız arheologik qazmalarnı keçirmek maqsadınen RF medeniyet naziliginden 43 izin aldı. Böyle qazmalarda iştirak etti: «Kemal Ata töpesi rayonında orta asır nekropolı», Simferopol rayonınıñ Denısivka köyünde «Denısivka I qasabası» , Biloğirsk rayonınıñ Nekrasove köyünde «Melek» Qasabası ve yerleşmesi», «Töben Saray Qasabası ve nekropolı», «Tuuş I Qasabası», Kirov rayonında «Çoban Çokrak» Qasabası», Lenin rayonında «Qoş Quyu» Qasabası», «Feodosiya şeer şurasında Şimaliy-ğarbiy Prımorskıy Qasabası, "Likse Burun ş. Hramovıy (manastır) kompleksi", "Orta asır Solhar qasabası", «Dua evi (sinagoga-kenassa)», «Antik Roma tolalı mağaznen dürbe»», — dep qayd etti Bİİ:
Hatırlatamız ki, evel Ukrayina Cinaiy qanunnamesiniñ 438-nci maddesine binaen Ukrayina «Ermitraj»nıñ daa bir Rusiye arheologı Butâginge cenk cinayetlerinde şübe bildirdi.
Birinciden cinaiy dava UCQniñ 298-nci maddesine — qanunsız qazmalar — binaen alıp barıla edi. Butâgin, cenk qanunlar ve ananelerini bozğanında qabaatlanğan ilk arheolog oldı.
«Butâgin 2014 senesinden berli Rusiye müessiselerinden izin ala ve işğal etilgen Qırımda Keriç civarındaki Mirmekay qasaba territoriyasında qazma işlerni keçire. Buña baqmadan, Butâgin O. M., halqara silâlı zıddiyet şaraitinde ve onıñnen bağlı olaraq, bir gruppa şahıslarnıñ evelden añlaşqanınen, vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ toprağında bulunıp, arbiy zaruriyetten sebep olmağan ve qanunsız ve mantıqsız şekilde yapılğan mülkni (arheologik miras obyektini) keniş miqyaslı yoq etüv ve saip etüv yapqan», — dep aytıla yañı qabaatlavda.
Aleksandr Butâgin kimdir
Aleksandr Butâgin — Rusiye arheologı, antikaşınas ve Rusiye Federatsiyasınıñ «Devlet Ermitajı»nıñ Şimaliy Qara deñiz yanındaki qadimiy arheologiya sektorınıñ müdiri. 1999 senesinden başlap o, Qırımdaki Mirmek arheologik ekspeditsiyasınıñ yolbaşçısı edi. İşğal etilgen topraqlardan Ukrayina medeniy degerlikleriniñ hırsızlanmasında iştirak etken şahıslarnıñ cedveline kirsetildi.
2022 senesi Rusiye arheologı Aleksandr Butâgin işğal etilgen Qırımnıñ Keriç civarındaki qadimiy Mirmek şeerinde qazma yapqanda, Rusiyege çıqarılğan Aleksandr Makedonskiy zamanına ait 30 para hazinesini taptı. Onıñ fiyatı 8,5 million ğrıvnâdan ziyadedir. İşğal etilgen Ukrayinada qanunsız çalışqanı içün oña şübe bildirildi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokurorlığı Suspilne Qırımğa bildirdi ki, Butâgin — cinaiy dava açılğan bir qaç arheologlardan biridir: umumen yedi adamğa şübe bildirildi, olarnıñ arasında — Qırımdaki qazmalarda iştirak etken em Rusiye, em de Ukrayina vatandaşları bar. Qırımnıñ Rusiye arheologları tarafından nasıl zapt etilgeni aqqında daa tafsilâtlı malümatnı maqaleden oquñız.
Rusiye arheologı Aleksandr Butâgin ilk qış ayınıñ 4-nde Felemenkten Poloniya üzerinden Balkanlarğa ketkende Poloniya mahsus hızmetleri tarafından tutuldı. Poloniya kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, o, Poloniya prokurorlığında ifade bermekten vazgeçti. Onı 40 künge apiske aldılar.
İlk qış ayınıñ 23-nde Ukrayina resmiy şekilde Poloniyağa, işğal etilgen Qırımda qanunsız qazma işlerinen oğraşqanında şübelengen ve Varşavada tutulğan Rusiye arheologı Aleksandr Butâginniñ ekstraditsiyası aqqında muracaat yolladı.
Qara qış ayınıñ 12-nde Varşava mahkemesi Rusiye arheologı Aleksandr Butâginniñ apis müddetini saban ayınıñ 4-ne qadar uzattı.
Kiçik aynıñ 10-nda Varşavadaki Apellâtsiya mahkemesi Butâginniñ Poloniyada vaqtınca tutuvınıñ qanuniyligini tasdıqladı.
Saban ayınıñ 18-nde Varşava bölgesi mahkemesi, işğal etilgen Qırımda qanunsız qazma işlerinde şübelengen Rusiye arheologı Aleksandr Butâginniñ ekstraditsiyası aqqında Ukratina talabını qanaatlendirdi.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız
Bizni Google Haberlerinde oqumaq içün Suspilne Qırımnı saylanğan mevzularda saylañız