Rusiye Ukrayinağa qarşı ücüm etmek içün "Tsirkon" hipersonik raketalarını daa faal qullana, şu cümleden işğal etilgen Qırım toprağından da uçura. Yarımada ne içün uçuruvlar içün müim meydançıq olğanı, bu maqsatnen yerastı bazalar qullanılğanı ve Ukrayina silâlı quvetleriniñ ne qadar semereli olğanı aqqında Suspilne Qırımnıñ maqalesinde aydınlatıla.
Rusiyeniñ Ukrayinağa qarşı cenkte qullanğan "Tsirkon" hipersonik raketası 30-40 kilometr yükseklikke köterile bile, saatte 10 biñ kilometrden ziyade tezligi bar ve 400 kilogramm ağırlıqta arbiy qısımnı taşıy bile.
2024 senesi kiçik ayda Kıyivge yapılğan kütleviy ücümden soñ, Kıyiv mahkeme ekspertizaları ilmiy-tedqiqat institutınıñ mütehassısları ilk sefer bu raketanıñ parçalarını belgilediler.
USQniñ Ava quvetleri Komandanlığınıñ kommunikatsiyalar idaresiniñ yolbaşçısı Yuriy İğnatnıñ aytqanına köre, Rusiye "Tsirkon"nı alıp, olarnı birden faal qullanmağa başlamadı.
"Bu raketa 2023 senesiniñ başından berli qullanıla. Bu sebepten onı birden qullanmağa başlamadılar. Birden-bir atışlar oldı. Şimdi ise "Tsirkon"nı uçuruv sayısını arttırdılar. 20-den ziyade "Tsirkon" raketası devletimizge qarşı qullanıldı", — dep tarif etti o.
Bu kibi raketalar vastasınen ücümler Kıyiv, Vinnıtsâ, Harkiv, Sumı vilâyetleri ve Ukrayinanıñ cenübinde qayd etildi. "Tsirkon"nıñ uçuş mesafesi — biñlernen kilometrdir, bu ise memleketniñ aman-aman bütün toprağını qaplap ala. Baş istihbarat idaresi, Rusiye işğal etilgen Qırımnı ne sebepten qullanğanını añlata.
"Ruslar "Tsirkon" raketalarını esasen Qırım yarımadasından qullanalar, çünki "Tsirkon" raketaları başından gemige qarşı yapılğan edi. Ve bu raketalar Qara deñiz flotunıñ silâsına kirgen edi", — dep Ukrayina Mudafaa nazirliginiñ temsilcisi Yevheniy Yerin qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye içün deñizden uçuruv imkânları şimdi sıñırlı.
"Havfsızlıq ve mudafaa quvetleri ve olarnıñ Qara deñizdeki areketleri, şu cümleden mahsus bölükleri sayesinde, olarnıñ qayıqları raketa atışları rayonlarına çıqıp olamay, şunıñ içün "Bastion" topraq raketa kompleksleri qullanıla", — dep Yerin añlattı.
"Bastion" kompleksleri — Rusiyeniñ Qırımnı işğal etken soñ faal sürette qullanğanı mobil yalı qurulışlarıdır. Olar "Oniks"Oniks" — gemiler ve topraq maqsadlarını yoq etmek içün yapılğan sovet/rus hipersonik universal orta mesafeli gemige qarşı raketasıdır." ve "Tsirkon" raketalarını da uçura bile. Arbiy mütehassıs Pavlo Lakiyçuk hatırlata ki, bu kompleksler 2014 senesinden soñ yarımadağa avuştırıldı.
"2014 senesinden soñ, 2015 senesi, Tuapseden Qırımğa silânı avuştırmaq meselesi bile yoq edi. Amma o, 2022 senesine qadar öz vaqtını bekley edi", — dep o añlattı.
Başta Bastionlar Tarhan Qut burnunda yerleştirildi, anda olarnı Rusiye AMS qorçalağan edi. Amma soñra ukrayin quvetçileri bu sistemalarnı boza başladılar.
"O, zenit-raketa kompleksleri tarafından qorçalanğan edi. Amma soñra ücüm altına tüşti. Bizimkiler S-300ni, soñra S-400ni yoq ettiler. Soñra ilk sefer "Tsirkon"ğa, Bastion kompleksiniñ arbiy maşinalarına ücüm ettiler. Farqlı yerlerge ketip, Qırımnıñ şimalinde yerleşmege qarar aldılar", — dep Lakiyçuk añlattı.
Saban ayınıñ soñunda ukrayin uçucısız uçaq aletleri Qırımdaki "Bastionlar" kolonnasına ücüm etti — bir qurulışnı yoq ettiler, digerini zararlandırdılar. Bİİ, yoq etüv videosını kösterdi.
Yerin qayd ete ki, bu kibi ğayıplar Rusiye içün tesirli.
"İqtisadiyatı arbiy yollarğa keçseler de, olar alâ daa ihracatqa pek bağlılar. Er angi yüksek tehnologiyalı silâ, Rusiyede sıq-sıq ödünç alınğan ya da hırsızlanğan yañı tehnologiyalarnı talap ete", — dep qayd etti o.
Mobil komplekslerden ğayrı, Qırımda da statsionar mevamlar bar. "Objekt 100" olaraq belli olğan sovet Utos yalı raketa kompleksi Balıqlava yanındaki dağlarda yerleşken edi. Defense Express neşiriniñ bildirgenine köre, ruslar "Object-100"ni "Oniks" ve "Tsirkon" raketalarına çevirmege vade etken ediler. Çünki bu uçuruv aletleri açıq yerlerde olğan "Bastion"lardan daa ziyade zarar köre.
Amma, Bİİ añlattı ki, şimdilik bu baza "Tsirkon"larnı uçurmaq içün qullanılğanını tasdıqlamadılar.
"2014 senesinden başlap bu obyekt Rusiye Federatsiyası Qara deñiz flotunıñ yalı brigadasına kirsetildi. Amma şimdilik onıñ qullanılması aqqında malümat yoq", — dep Yerin bildirdi.
Çeçek ayınıñ 5-nde Moskva yanındaki "Maşnaqurucılıq" teşkilâtında "Tsirkon"larnıñ azırlayıcısı Aleksandr Leonovnıñ ölümi aqqında haber etildi. Onıñ raketaları vastasınen ruslar Ukrayinağa ücüm etmege devam eteler. Kiçik ayda, Ava quvetleriniñ bildirgenine köre, 16 "Tsirkon" uçurıldı. Yuriy İgnatnıñ añlatqanına köre, ukrayin AMS içün "Tsirkon"nı yoq etip tüşürmek qıyın.
"Maqsat tüşken soñ, o, ballistik trayektoriyasına ücüm ete. Atmosferanen oqalanğanı sebebinden tezligi tüşe. Ve bu basamaqta Patriot sistemasınıñ zonanına kirgende, bu raketa toqtatıla ve yoq etile bile", — dep o añlattı.
Ava quvetleriniñ malümatına köre, tek kiçik ayda ukrayin arbiy hızmetçileri bu türlü 8 raketanı yoq ettiler. Aynı zamanda istihbarat tenbiyeley ki, Rusiye Ukrayinağa qarşı ücüm etmek içün "Tsirkon"larnıñ yeterli miqdarda yedeklerini topladı.
Telegram, WhatsApp, Facebook, TikTok ve YouTubede Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız