Aqyarda rusiyeliler Telegramnıñ işini yavaşlatalar

İşğalci akimiyet Sevastopol (AqyarRusiye imperiyası ve Şuralar Birligi tarafından Qırımnıñ meskün yerleriniñ adlarını deñiştirüv islâatından evelki ad) sakinlerini Telegram messenceriniñ işi yavaşlağanı aqqında tenbiyeledi. Aksine, işğalciler qırımlılar arasında Rusiyeniñ MAX ilâvesini qullanmaq kerekligini ilân eteler.

Telegramnıñ stabil olmağanı aqqında Aqyar (Sevastopol) "gubernatorı" Razvjayev saban ayınıñ 22-nde bildirdi.

"Şimdilik Telegramnıñ çetel platforması stabil degil. Bu menim Max kanalımnıñ bağlantısı. Ecnebiy platformalarnıñ işi ile bağlı qıyınlıqlar bizim qonuşmağa keder etmemeli", — dep Razvojayev yazdı ve Max Rusiye messencerindeki kanalına yazılmağa teklif etti.

Hatırlatamız, işğal etilgen Qırımda Telegramnıñ yavaşlavı aqqında 2026 senesi kiçik aynıñ başında haber etilgen edi.

"Telegram qırımlılarnıñ çoqusı içün haber menbası degil de, iş aleti olsa da, çoqusınıñ anda bir qaç iş subethanesi bar. Telegram qolay, onıñ içün tezden Viberniñ Qırımdaki blok etilmesinden soñ peyda olğan boşluğını qapattı. Şimdi Telegramnıñ kerekli yerine başqa bir şey kelmey, çünki akimiyet tarafından teşviq etilgen MAX messenger alâ daa öz funktsionaliyeti boyunca pek sert, bundan da ğayrı, er kes bilgenine köre, o, cihazdan malümatnı Rusiye nezaret organlarına bere. Şunıñ içün bugünge qadar, bücet müessiseleriniñ çoqusı, MAX degil de, Telegramda subetleşmege devam ete edi", — dep Qırım uquq qoruyıcılarından biri Qırım.Aqiqatqa tarif etti.

Arman ayınıñ 13-nde Roskomnadzor Rusiye Federatsiyası ve vaqtınca işğal etilgen Ukrayina topraqları, şu cümleden Qırım sakinleriniñ Telegram ve WhatsApp mesendjerlerinde sesli çağıruvlarğa irişiminiñ sıñırlanması aqqında ilân etti. 2026 senesi kiçik aynıñ 10-nda ise, Telegram messenceriniñ işini "sıralı sıñırlav" planları aqqında bildirdi. Müessise, içtimaiy ağ Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına riayet etmey, dep iddia ete.

Bundan evel yarımadanıñ işğalci "içki siyaset, malümat ve bağ nazirligi" işğal etilgen Qırımda mobil internetniñ uzun müddetke bütünley söndürilmesi mümkün olğanı aqqında tenbiyeley edi.

Qırımnıñ işğalci akimiyeti, Telegram ve WhatsApp-qa "telükesiz" alternativ olaraq kösterilgen yañı MAX Rusiye messencerini faal sürette teşviq ete. Aqiqatta ise, ilâve, Rusiye mahsus hızmetlerine qullanıcılarnıñ şahsiy malümatına irişmege imkân bergen nezaret aleti ola, dep bildire Qırımtatar Resurs Merkezi.

QRM malümatına köre, messencer eali kontroliniñ nevbetteki aletidir. MAX IP adreslerini, tam yerleşüvini, telefon defterindeki temaslarnı, qullanıcı faaliyetini, foto, video ve audio fayllarını qayd ete, em de cihazda qurulğan diger programmalarnı taqip ete bile.

"Max-nıñ resmiy gizlilik siyaseti ve qullanuv şartlarında, bu malümat Rusiye Federatsiyasınıñ devlet organlarına berile bile, dep aytıla. Buña baqmadan, Max'ta WhatsApp'ta olğan çapraz şifrlenüv yoq, ve tek temel kanal qoruvını qullana. Bu, bütün mesendjer ve fayllarnı yaqalavğa açuvlı yapa", — dep QRMde qayd ettiler.

2025 senesi ilk küz ayınıñ 1-nden itibaren Rusiyede bu ilâve bütün yañı smartfonlarğa yüklenmek içün mecburiy oldı.

Raqamlı telükesizlik eksperti Pavlo Belousov onı "telefondaki casus" dep adlandıra: ilâve mikrofon, kamera, geolokatsiya ve mektüpleşüvge irişip, smartfonnı nezaret aleti yapa. Onı çıqarmaq imkânsızdır, şunıñ içün mütehassıs telükeni azlaştırmağa tevsiye ete.

Malümatıñıznı bu Rusiye messencerinden qorçalamaq içün, Suspilne Qırım malümatına baqıñız.

Читати ще