Putinniñ, Qırımdan ukrainalılarnıñ RF vatandaşlığını almaları aqqında yañı emri ne demek: mütehassıslarnıñ fikirleri

Putinniñ, Qırımdan ukrainalılarnıñ RF vatandaşlığını almaları aqqında yañı emri ne demek: mütehassıslarnıñ fikirleri

Ексклюзивно
Putinniñ, Qırımdan ukrainalılarnıñ RF vatandaşlığını almaları aqqında yañı emri ne demek: mütehassıslarnıñ fikirleri
Rusiye pasportı. Фото: Pexels

Ukrainalılar içün Qırım topraqlarında RF vatandaşlığını almaq ceryanını qolaylaştırıp, ruslar köstermege isteyler ki, Qırım sakinleri Rusiye destek eteler, amma kerçekten de olarnı rusiye pasportını almağa mecbur eteler, çünki pasport almadan işğal etilgen topraqlarda tolu şekilde yaşamazlar.

Mütehassıslar, rusiye prezidenti Volodımır Putinniñ işğal etilgen Qırımda pasportlaştıruv aqqında yañı emriniñ ne degenini Suspilne Qırımğa añlattılar.

Rus bilgilerine köre, 2015 senesi Qırm ealisiniñ tek 4%-i RF vatandaşlığı pasportını almayıp yaşay. Tek 3 400 insan, 2014 senesi tecavuzcı bir devletniñ avtomatik vatandaşlığınıdan red ete bildi. Bunıñ içün Putinnin emri tasdıqlanğan vaqıt işğal etilgen Qırımda rus pasportını almağan ve anda yaşağan az ukrainalı bar edi.

RF prezidentiniñ yañı emriniñ maqsatlı auditoriyası

Ukraina prezidentiniñ QMCdeki daimi vekiliniñ muavini Olha Kurışko añlattı ki, bu emriniñ maqsatlı auditoriyası, 2014 senesi saban ayınıñ 18-inden evel Qırımdan çıqqan insanlar, eşlerden biri, balalar, şu cümleden vasiyet etilgenlerdir. Daa bir kategoriyası, RF topraqlarındaki mahsus bala müesseselerinde bulunğan vatandaşlar-balalardır.

"Misal içün insan vaqtınca işğal etilgen Qırımda qayd etile ola bilir, amma 2014 senesi o Qırımdan çıqtı ve asla qaytmadı. Amma o anda qayd etildi, çünki o qaytamadı. Ya da o zaman okumağa ketken studentler, endi deyerli 10 sene evel ve olarnıñ qaytacaq yeri yoq edi. O zaman DAK şeadetnamesini aldılar. Böyle insanlarğa qolaylaştırılğan şekilde RF rus vatandaşlığını almağa teklif ete. Daa az qorçalanğan insanlar gruppası, balalardır. Sürgünlik, vaqtınca işğal etilgen topraqlardan balalarnı ketimesi. Olar, keçenlerde tutmağanları insanlar gruppasına yetmege tırışalar", — dep qayd etti o.

Aynı zamanda İnsan aqları bölge merkeziniñ uquqçısı Katerına Raşevska, bu emirniñ başqa qaidelerinen meraqladı. Şu cümleden, 1944 senesi qanunsız sürgünlik fedaları ve "Qırımğa qaytqan" nesilleri aqqında qaidenen meraqladı. Bu insanlar da, yañı emirniñ maqsatlı auditoriyasıdır.

"Olar, qolaylaştırılğan şekilde 3 ay içinde rusiye pasportını ala bileler. Bundan ğayrı, aqrabaları Ukrainada ya da başqa ecnebiy ülkede yaşağan insanlar Qırım yarımadasında doğsalar ya da eşlerniñ biri anda doğsa, böyle eşlerniñ balası olsa (rusiye pasportını ala bilirler - terciman). Yani bu, Qırım yarımadası işgal etilmeden evel ecnebiy ülkelerde bulunğan, amma aqrabları yarımadada yaşağan insanlarğa bağlıdır. Putinniñ fikrince, RF Qırım yarımadasını işğal etmeden evel çıqarılğan tahminen 160 biñ insanğa bağlıdır", — dep uquqçı tafsilâtlıca añlattı.

O qayd etti ki, bundan bir sual çıqa: ne içün bu insanlar, tek 8 sene evel "sıñırlanğan azatlıqnen topraqlar" olmağan, büyük arbiy bazası da olğan Qırımğa qaytacaqlar. İşğalciler Qırımdan çeşit-türlü silâ, raketalar, dronlarnı uçuralar.

Ne içün Putinniñ yañı emri

"Men kördüm ki, qanunsız işğalniñ er bir seneliginde Putin yañı bir qarar bermege, onı hatırlatmağa tırışa. Meraqlı ki, Putinniñ emri, "halqara uquq qaidelerine mücibi..." sözlerinden başlay. İç bir şey oña mücibi olmay, çünki bu emir, esas qoyucı ve halqara uquq boza. Qaidelerge qarşı bir ülke, başqa ülkeniñ sakinlerine öz vatandaşlığını zoraki beremez", — dep Raşevska ayttı.

Onıñ fikrince, loyal olmağan ealinen cenkleşmek ve işğal etilgen topraqlarnın ealisiniñ aqlarını tolu miqyaslı şekilde bozmaq içün Putin rus vatandaşlığını bermesi ve ondan marum etmesi, vatandalıq almağan insan statusını qullana.

"Olar, rus rejimini ilân etmek ve ealini kontrol etmek içün vatandaşlığını bermeler ve onsan marum eteler. Rusiye pasportını almağan ana-babalarğa balalarını almağa qorqutalar. Tibbiyetke irişim almaq içün rusiye pasportını al", — dep uquqçı bildirdi.

Aynı zamanda Kurışko qayd ettti ki, yañı emirnen rusiye akimiyeti köstermege istey ki, vaqtınca işğal etilgen topraqlarda RFnı destek etken çoq insan yaşay.

"Kerçekten de imkân olaraq teklif etkeni şeyler, zorakidir. Anda pasport pek tez bereler ve insannıñ onı almağa hitap etecegini ya da almağa mecbur olacağını bekley. Olar em imtiyazlar teklif ete, em qoruta, duydurmay boysundırıo areketlerini idare ete bileler", — dep Ukraina prezidentiniñ QMCdeki daimi vekiliniñ muavini tafsilâtlıca añlattı.

Raşevska añlattı ki, qolaylaştırılğan şekilde RF pasportını almaq içün adetince, Rusiyede maqbul akimiyet organına hitap etip öz parmaq işaretlerini bermek kerek. Bu da ayırım talabıdır, çünki ruslar bunı yapmaylar. Tek işğal etilgen topraqlarda ya da Rusiyege sürgün etilgen ukrainalılar bunı yapalar.

Aynı zamanda o qayd etti ki, Ukraina vaqıtnca işğal etilgen topraqlarda RF vatandaşlığını alğan ukrainalılarnı takbih etmey. O añlay ki, tek bu rusiye pasportını alıp, öz ayatını qurtarmaq mümkün.

"Bu, öz ayatını qurtaqmaq ve esas hizmetler almaq, işğal etilgen topraqlarda öz qayd etilgen esas insan aqlarını qanaatlendirmek içün tek imkândır", — dep uquqçı qoştı.

Bundan ğayrı, Kurışko hatırlattı ki, işğalci bir devletniñ öz vatandaşlığını almağa mecbur etmek aqqı yoq.

"Topraqlarnı işğal etilgen devletniñ bazı mecburiyetleri bar. Onıñ öz vatandaşlığını almağa mecbur etmek aqqı yoq. Çünki olar, Ukraina vatandaşlarıdır. Olar, Ukraina vatandaşlığından red etmeyler, olarnıñ vesiqaları bar. Amma insanlarnıñ pasortını almaları içün tecavuzcı bir devlet mahsus şartlarını yarata. Rusiye pasportını almayıp, işağl etilgen topraqlarda insan hızmetler alamaz. Bu, mecburiyet olaraq tanıymız. İnsanlarnıñ tibbiy yardım ve memuriy hizmetler almaq aqqı yoq. Bundan ğayrı, vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki mülknen bağlı meseleler çıqtı, çünki rus pasportını almasalar, olarnıñ aqları yoq. Ukraina, bu tür areketlerni tanımay, çünki bu, halqara uqunı ve bizim suverenitetimizni boza", — dep qayd etti o.

Telegram ve Facebookta Suspilne Qırım haberlerine abune oluñız

На початок